افشین براتی*
در سال 1981 در آمریکا بیماری ناشناخته ای گزارش شد.
در سال 1983 توسط انستیتوپاستور فرانسه ویروس HIV کشف و نام بیماری ایدز گذارده شد.
گسترش نگران کننده این بیماری تلفات بسیاری داشت حتی تلفات آن بیش از طاعون در قرن نوزدهم بود.
برآوردهای سازمان بهداشت جهانی (WHO) تا دسامبر 2001 :
- حدود63میلیون نفردرجهان مبتلا به ایدزشده اند که ازاین تعداد22میلیون نفر فوت شده اند. تنها درسال 2001 پنج میلیون نفراضافه شده و3 میلیون نفرفوت شده اند.
- چهارمین موج همه گیری در سال 1995 در خاورمیانه و آسیای مرکزی بود.
- در حال حاضر در آسیا بخصوص آسیای جنوبی و جنوب شرقی متجاوز از 6 میلیون آلوده به ایدز وجود دارد. سرعت رشد در آسیا چند برابر قاره های دیگر است.
- درآسیا هردقیقه 5 نوجوان، آلوده به HIV می شوند. انتظار می رود در6 سال آینده به 12- 10 میلیون نفر برسد وتا سال 2020 اولین علت مرگ درجهان خواهدشد.
- سازمان های بهداشت متأسفانه آمارهای کمی از واقعیت ها را نشان می دهند.
ایدز چیست ؟
یک بیماری عفونی است که باعث تحلیل شدید توان و قدرت سیستم ایمنی بدن انسان می شود و بدنبال آن باعث رشد بیماریها یعنی عفونتهای فرصت طلب و سرطانها شده و سپس باعث مرگ می شود.
عامل بیماری ایدز چیست ؟
یک ویروس بنام HIV (ویروس نقص ایمنی) که به سیستم دفاعی انسان حمله کرده و باعث اختلال فعالیت آنها می شود.
راه های انتقال ویروس ایدز :
1) تماس جنسی : 80% موارد آلوده در دنیا از طریق روابط جنسی صورت می گیرد. در ایران کمتر از 15% خطر انتقال از راه های تماس جنسی غیرعادی (مثلا در همجنس بازان) بیشتر است.
2) دریافت خون و فرآورده های خونی آلوده :
البته امروزه فرآورده های خونی در بانک های خون پالایش می شوند.
3) ابزار برنده و نافذ پوست آلوده :
حجامت، سوراخ کردن گوش، خالکوبی، ختنه، طب سوزنی، دندانپزشکی، کلیه جراحی ها، تیغ سلمانی، مسواک، خلال دندان، سرنگ و سرسوزن آلوده
4) از راه مادر به کودک :
- در طی دوران جنینی از طریق خون مادر به جنین
- از طریق شیر مادر آلوده
راه هایی که HIV انتقال نمی یابد ؟
کارکردن با یکدیگر، زندگی دسته جمعی، هم صحبت شدن، معاشرتهای اجتماعی، همسفر بودن، همکلاسی بودن و در کنار یکدیگر نشستن، سوار اتوبوس و تاکسی شدن، اشک و بزاق، از راه هوا(عطسه و سرفه)، آشامیدن، استفاده از کارد و چنگال، لیوان و وسایل و ظروف غذاخوری، حمام، توالت و استخرهای مشترک، توسط حیوانات، حشرات و یا نیش آنها
نکته :
پس نیازی به جداسازی افراد آلوده یا بیمار از افراد سالم ویا خانواده آنان وجود ندارد.
پس از ورود ویروس به بدن چه اتفاقی می افتد ؟
حمله به سلول های لنفوسیت و در آنها تکثیر یافته، بدن انسان برعلیه آنها آنتی بادی ترشح می کند.
براساس علائم بالینی و آزمایشگاهی در بدن دوره های زیر وجود دارد :
· دوره پنجره (Windows Period)
ویروس وارد بدن شده ولی در فرد علائمی از بیماری وجود ندارد، چون سطح آنتی بادی به حد کافی نرسیده است، در نتیجه با تستهای آزمایشگاهی قابل تشخیص نمی باشد. این مرحله از دو هفته تا 16 ماه طول می کشد.
· مرحله آلودگی
چون سطح آنتی بادی افزایش می یابد، بیماری در این مرحله با تستهای آزمایشگاهی قابل تشخیص است. البته هنوز در فرد علائمی از بیماری دیده نمی شود.
این مرحله از 5 تا 20 سال طول می کشد.
· دوره بیماری
در این مرحله کاهش تدریجی نیروی دفاعی و ایمنی سلولی وجود دارد که باعث ظهور علائم بالینی و بیماری ایدز می شود.
علائم مهم بیماری ایدز :
1) بزرگی غدد لنفاوی بدن
2) اسهال و تب بیشتر از یک ماه
3) کاهش وزن بیشتر از ده کیلوگرم
4) تعریق شبانه، خستگی و بیحالی
* با این وجود هیچکدام از علائم فوق به تنهائی جهت تشخیص بیماری ایدز اختصاصی نبوده و ممکن است در سایر بیماری ها نیز دیده شود.*
تشخیص بیماری :
آزمایش ویژه خون که سطح آنتی بادی ضدویروس اندازه گیری می شود، در Windows Period هنوز سطح آنتی بادی افزایش نیافته است، پس نتیجه آزمایش بلافاصله پس از تماس فرد با خون یا ابزار آلوده، مثبت نخواهد بود.
گروه های در معرض خطر (High Rick) برای بیماری ایدز چه افرادی هستند ؟
کلیه افراد تهدید می شوند ولی عده ای بیشتر، مانند :
دریافت کنندگان خون و فاکتورهای خونی مثل هموفیلی ها، تالاسمی ها، دیالیزی ها، دریافت کنندگان اعضاء و بافتها.
فواحش و افراد ولگرد و جوانان منحرف که شرکاء جنسی متعدد دارند.
افراد مبتلا به بیماری های مقاربتی (STD) سوزاک و سیفلیس.
همسران وکودکان افراد آلوده، نوزادان مادران آلوده.
معتادان تزریقی بصورت مشترک (IV Drug Abuse).
استفاده کنندگان از سرنگ، تیغ، مسواک و خلال دندان بصورت مشترک با افراد آلوده.
مشاغل مرتبط با حرفه پزشکی.
مشاغلی که با وسایل آلوده سروکار دارند، مانند آرایشگاهها.
روشهای غیراستریل حجامت، ختنه، سوراخ کردن گوش، خالکوبی و ... .
رانندگان بین المللی، مسافران خارجی، خارجیان مقیم کشور، پناهندگان مقیم اردوگاه ها.
درمان :
× ندارد.
× داروهای ضدویروس – ورود فرد را به فاز بیماری به تأخیر می اندازد.
راه های پیشگیری از بیماری ایدز :
¨ پایبندی به اصول اسلامی و خانواده.
¨ شناخت راه های انتقال.
¨ بکارگیری روشهای مناسب و اصول پیشگیری.
¨ اتخاذ رفتارهای بهداشتی.
¨ مشاوره اصولی و مؤثر.
در مبارزه با ایدز اصولاً می توان جامعه را به سه گروه تقسیم بندی کرد :
1) عموم مردم جامعه
شناخت راه های انتقال بیماری، پرهیز از رفتارهای پرخطر.
2) افراد در معرض خطر
مثل معتادان، افرادی که شرکای جنسی متعددی دارند ویا ارتباط جنسی مشکوک دارند، تزریق مکرر خون دارند، انجام جراحی های غیراستریل دارند.
در این افراد دادن آگاهی در زمینه بیماری مؤثر است.
3) افراد آلوده به ویروس
اینها در جامعه مخازن آلودگی هستند و درنتیجه نیاز به مراقبت بیشتر دارند. این افراد می توانند سالیان طولانی (حدود 20 سال بدون عارضه خاصی)زندگی کنند.
دادن آگاهی در رابطه با انتقال بیماری، دادن مشاوره و آگاهی به خانواده آنها، انجام آزمایشهای گوناگون جهت اطلاع از ابتلاء به عفونتهای فرصت طلب و تحت نظر پزشک قراردادن آنها، برقراری رابطه انسانی درست و فراهم کردن تسهیلات برای مراقبتهای پزشکی.
*کارشناس پرستاری
دیدگاه شما