به گزارش آوای سیدجمال، به نقل از شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ فعالان فضای مجازی در توئیتر و اینستاگرام از شامگاه گذشته باردیگر در راستای رمزگشایی از عملیات رسانه ای و فشار غربگرایان داخلی و خارجی برای تصویب لوایح ضد امنیتی ملی FATF، ضمن انتقاد شدید از این موضوع، بر انتخاباتی بودن این سناریو تاکید کردند.
انتقاد از اظهارات شب گذشته معاون حقوقی روحانی و عدم تضمین دولتی ها درباره بهتر شدن اوضاع با تصویب این لوایح، از جمله محورهای مطرح است.
کاربران همچنین با بازخوانی سرنوشت تلخ برجام، نسبت به تکرار این تجربه درباره لوایح FATF هشدار دادند.
تاکنون بیش از ٢٧٣٠٠ توییت و ریتوییت ذیل این کلیدواژه منتشر شده که بیش از ٤٠ میلیون و ٤٠٠ هزار تَخاطُب داشته است.
همزمان، کاربران از هشتگهای دیگری چون #خود_تحریمی و #سخت_تر_کردن_معیشت نیز استفاده کرده اند.
در اینستاگرام نیز بیش از ٣٢٠٠ پست ذیل هشتگ #پروژه_انتخاباتی_FATF منتشر شده است.
به گزارش آوای سیدجمال، زینب علیهاالسلام دختر على و زهرا علیهماالسلام در روز پنجم جمادى الاولى سال پنجم یا ششم هجرت در مدینه منوره دیده به جهان گشود، در پنج سالگى مادر خود را از دست داد و ازهمان دوران طفولیت با مصیبت آشنا گردید. در دوران عمر با برکت خویش، مشکلات و رنجهاى زیادى را متحمل شد، از شهادت پدر و مادر گرفته تا شهادت برادران و فرزندان، و حوادث تلخى چون اسارت و... را تحمل کرد. این سختىها از او فردى صبور و بردبار ساخته بود. (1)
او را ام کلثوم کبرى، و صدیقه صغرى مىنامیدند. از القاب آن حضرت، محدثه، عالمه و فهیمه بود. او زنى عابده، زاهده، عارفه، خطیبه و عفیفه بود. نسب نبوى، تربیت علوى، و لطف خداوندى از او فردى با خصوصیات و صفات برجسته ساخته بود، طورى که او را «عقیله بنى هاشم» مىگفتند. با پسرعموى خود«عبدالله بن جعفر» ازدواج کرد و ثمره این ازدواج فرزندانى بود که دو تن از آنها (محمد و عون) در کربلا، در رکاب ابا عبدالله الحسین علیه السلام شربت شهادت نوشیدند. (2)
آن بانوى بزرگوار سرانجام در پانزدهم رجب سال 62 هجرت، با کوله بارى از اندوه و غم و محنت و رنج دار فانى را وداع گفت. در این مقاله برآنیم که گوشه هایى از مناقب و فضائل آن حضرت را بررسى و بیان نماییم.
1- زینت پدر
معمولا پدر و مادر نام فرزند را انتخاب مىکنند، ولى در جریان ولادت حضرت زینب علیهاالسلام والدین او این کار را به پیامبراسلام جد بزرگوار آن بانو، واگذار نمودند. پیامبر صلى الله علیه وآله که در سفر بود، بعد از بازگشت از سفر، به محض شنیدن خبر تولد، سراسیمه به خانه على علیه السلام رفت، نوزاد را در بغل گرفت و بوسید، آن گاه نام زینب (زین + اب) را که به معناى «زینت پدر» است براى این دختر انتخاب نمود. (3)
2- علم الهى
مهمترین امتیاز انسان نسبت به سایر موجودات - حتى ملائکه - دانش و بینش اوست. « وعلم آدم الاسماء کلها ثم عرضهم على الملائکة فقال انبئونى باسماء هؤلاء ان کنتم صادقین. قالوا سبحانک لا علم لنا الا ما علمتنا انک انت العلیم الحکیم.»(4) ؛« سپس علم اسماء[علم اسرار آفرینش و نامگذارى موجودات] را همگى به آدم آموخت. بعد آنها را به فرشتگان عرضه داشت و فرمود: اگر راست مىگویید، اسامى اینها را به من خبر دهید. عرض کردند: تو منزهى. ما چیزى جز آن چه به ما تعلیم دادهاى نمىدانیم؛ تو دانا و حکیمى.»
و برترین علمها، علمى است که مستقیما از ذات الهى به شخصى افاضه شود، یعنى داراى علم «لدنى» باشد. خداوند متعال در مورد حضرت خضرعلیه السلام مىفرماید:« وعلمناه من لدنا علما.» (5) ؛«علم فراوانى از نزد خود به او آموخته بودیم.»
زینب علیهاالسلام به شهادت امام سجاد علیه السلام داراى چنین علمى است، آن جا که به عمهاش خطاب کرد و فرمود:« انت عالمة غیر معلمة وفهمة غیر مفهمة (6)؛ تو بی آنکه آموزگاری داشته باشی؛ عالم و دانشمند هستی.»
3- عبادت و بندگى
زینب علیهاالسلام به خوبى از قرآن آموخته بود، که هدف از آفرینش و خلقت انسان رسیدن به قله کمال بندگى است. «ما خلقت الجن والانس الا لیعبدون» (7) ؛ «من جن و انس را نیافریدم جز براى این که عبادت کنند.»
او عبادتها و نماز شبهاى پدر و مادر را از نزدیک دیده بود. او در کربلا شاهد بود که برادرش امام حسین علیه السلام در شب عاشورا به عباس فرمود:«ارجع الیهم واستمهلهم هذه المشیة الى غد لقد نصلى لربنا اللیلة وندعوه و نستغفره فهو یعلم انى احب الصلوة له وتلاوة کتابه وکثرة الدعاء والاستغفار (8) ؛ به سوى آنان باز گرد و این شب را تا فردا مهلت بگیر تا بتوانیم امشب را به نماز و دعا و استغفار در پیشگاه خدایمان مشغول شویم. خدا خود مىداند که من نماز، قرائت قرآن، زیاد دعا کردن و استغفار را دوست دارم .» در این جملات صحبت از اداى تکلیف نیست، بلکه سخن از عشق به عبادت و نماز است.
شب خیز که عاشقان به شب راز کنند
گرد در بام دوست پرواز کنند
هر جا که درى بود به شب در بندند
الا در دوست را که شب باز کنند
حضرت زینب علیهاالسلام نیز ازعاشقان عبادت و شب زنده داران عاشق بود، و هیچ مصیبتى او را از عبادت باز نداشت. امام سجاد علیه السلام فرمود:«ان عمتى زینب کانت تؤدى صلواتها، من قیام الفرائض والنوافل عند مسیرنا من الکوفة الى الشام وفى بعض منازل کانت تصلى من جلوس لشدة الجوع والضعف (9)؛ عمهام زینب در مسیر کوفه تا شام همه نمازهاى واجب و مستحب را اقامه مىنمود و در بعضى منازل از شدت گرسنگى و ضعف، نشسته نماز می گزارد.»
امام حسین علیه السلام که خود معصوم و واسطه فیض الهى است هنگام وداع به خواهر عابدهاش مىفرماید:« یا اختاه لا تنسینى فى نافلة اللیل (10)؛ خواهر جان! مرا در نماز شب فراموش مکن!» این نشان از آن دارد که این خواهر، به قله رفیع بندگى و پرستش راه یافته و به حکمت و هدف آفرینش دست یازیده است.
4- عفت و پاکدامنى
عفت و پاکدامنى، برازنده ترین زینت زنان، و گران قیمت ترین گوهر براى آنان است. زینب علیهاالسلام درس عفت را به خوبى در مکتب پدر آموخت، آن جا که فرمود:«ما المجاهد الشهید فى سبیل الله باعظم اجراً ممن قدر فعف یکاد العفیف ان یکون ملکا من الملائکة(11)؛ مجاهد شهید در راه خدا، اجرش بیشتر از کسى نیست که قدرت دارد اما عفت مىورزد،- یعنی قدرت انجام گناه را دارد ولی از آن دوری می کند- نزدیک است که انسان عفیف فرشتهاى از فرشتگان باشد.»
زینب کبرى عفت خویش را حتى در سخت ترین شرایط به نمایش گذاشت. او در دوران اسارت و در حرکت از کربلا تا شام سخت بر عفت خویش پاى مىفشرد. مورخین نوشتهاند: « وهى تستر وجهها بکفها، لان قناعها قد اخذ منها (12)؛ او صورت خود را با دستش مىپوشاند چون روسریش از او گرفته شده بود.»
شاعر عرب به همین قضیه اشاره کرده و مىگوید:
ورثت زینب من امها
کل الذى جرى علیها وصار
زادت ابنة على امها
تهدى من دارها الى شر دار
تستر بالیمنى وجهها فان
اعوزها الستر تمد الیسار
«زینب تمامى آن چه را بر مادر گذشت به ارث برد، منتهى دختر سهم اضافهاى برداشت که از خانهاش به بد ترین خانه حرکت کرد (به اسارت رفت).
صورت را[در اسارت] با دست راست مىپوشاند و اگر نیاز می شد،از دست چپ هم بهره مىبرد. »
و آن بانوى بزرگوار بود که براى پاسدارى از مرزهاى حیا و عفاف بر سر یزید فریاد مىآورد که « ا من العدل یا ابن الطلقاء تحذیرک حرائرک و امائک و سوقک بنات رسول الله سبایا؟ قد هتکت ستورهن و ابدیت وجوههن (13)؛ اى پسر آزاد شدههاى[جدمان پیامبراسلام] آیا این از عدالت است که زنان و کنیزکان خویش را پشت پرده نشانى، و دختران رسول خدا صلى الله علیه وآله را به صورت اسیر به این سو و آن سو بکشانى؟ نقاب آنان را دریدى و صورتهاى آنان را آشکار ساختى.»
5- ولایت مدارى
قرآن بدون هیچ قید و شرطى در کنار اطاعت مطلق از خداوند، دستور به اطاعت از پیامبر صلى الله علیه وآله و صاحبان امر، یعنى، ائمه اطهارعلیهم السلام مىدهد.« اطیعواالله واطیعواالرسول واولى الامرمنکم» (14)؛ «از خداوند و رسول و اولی الامر اطاعت کنید.»
زینب علیهاالسلام که حضور هفت معصوم (15) را درک کرده، در تمامى ابعاد ولایت مدارى (معرفت امام، تسلیم بى چون و چرا بودن، معرفى و شناساندن ولایت، فداکارى در راه آن و) ... سر آمد است. او با چشمان خود مشاهده کرده بود که چگونه مادرش خود را سپر بلاى امام خویش قرار داد و خطاب به ولى خود گفت:« روحى لروحک الفداء ونفسى لنفسک الوقاء (16)؛[اى ابالحسن] روحم فداى روح تو و جانم سپر بلاى جان تو باد.» و سرانجام جان خویش را در راه حمایت از على علیه السلام فدا نمود و شهیده راه ولایت گردید. زینب علیهاالسلام به خوبى درس ولایت مدارى را از مادر فرا گرفت و آن را به زیبایى در کربلا به عرصه ظهور رساند.
از یک سو در جهت معرفى و شناساندن ولایت، از طریق نفى اتهامات و یادآورى حقوق فراموش شده اهل بیت تلاش کرد. از جمله در خطبه شهر کوفه فرمود:« وانى ترحضون قتل سلیل خاتم النبوة ومعدن الرسالة وسید شباب اهل الجنة (17)؛ لکه ننگ کشتن فرزند آخرین پیامبر و سرچشمه رسالت و آقاى جوانان بهشت را چگونه خواهید شست؟»
و همچنین در مجلس ابن زیاد (18)، شهر شام، و مجلس یزید، ولایت و امامت را به خوبى معرفى نمود.
از سوى دیگر سر تا پا تسلیم امامت بود؛ چه در دوران امام حسین علیه السلام و چه در دوران امام سجاد علیه السلام حتى در لحظهاى که خیمه گاه را آتش زدند، یعنى در آغاز امامت امام سجاد علیه السلام نزد آن حضرت آمد و عرض کرد: اى یادگار گذشتگان ... خیمهها را آتش زدند ما چه کنیم؟ فرمود:«علیکن بالفرار؛ فرار کنید.» (19)
از این مهمتر در چند مورد، زینب علیهاالسلام از جان امام سجاد علیه السلام دفاع کرد و تا پاى جان از او حمایت نمود.
الف- در روز عاشورا؛ هنگامى که امام حسین علیه السلام براى اتمام حجت، درخواست یارى نمود، فرزند بیمارش امام زین العابدین علیه السلام روانه میدان شد. زینب با سرعت حرکت کرد تا او را از رفتن به میدان نبرد باز دارد، امام حسین علیه السلام به خواهرش فرمود: او را باز گردان، اگر او کشته شود نسل پیامبر در روى زمین قطع مىگردد. (20)
ب- بعد از عاشورا در لحظه هجوم دشمنان به خیمهها شمر تصمیم گرفت امام سجاد علیه السلام را به شهادت برساند، ولى زینب علیهاالسلام فریاد زد: تا من زنده هستم نمىگذارم جان زین العابدین در خطر افتد. اگر مىخواهید او را بکشید، اول مرا بکشید، دشمن با دیدن این وضع، از قتل امام علیه السلام صرف نظر کرد. (21)
ج- زمانى که ابن زیاد فرمان قتل امام سجاد علیه السلام را صادر کرد، زینب علیهاالسلام آن حضرت را در آغوش کشید و با خشم فریاد زد: اى پسر زیاد! خون ریزى بس است. دست از کشتن خاندان ما بردار. و ادامه داد:« والله لا افارقه فان قتلته فاقتلنى معه؛ به خدا قسم هرگز او را رها نخواهم کرد؛ اگر مىخواهى او را بکشى مرا نیز با او بکش.»
ابن زیاد به زینب نگریست و گفت: شگفتا از این پیوند خویشاوندى، که دوست دارد من او را با على بن الحسین بکشم. او را واگذارید.
البته ابن زیاد کوچکتر از آن است که بفهمد این حمایت فقط به خاطر خویشاوندى نیست، بلکه به خاطر دفاع از ولایت و امامت است. اگر فقط مساله فامیلى و خویشاوندى بود، باید زینب علیهاالسلام جان فرزندان خویش را حفظ و آنها را به میدان جنگ اعزام نمىکرد.
آنکه قلبش از بلا سرشار بود
دخت زهرا زینب غمخوار بود
او ولایت را به دوشش مىکشید
چون امام عصر او بیمار بود
با طنین خطبههاى حیدرى
سخت او رسواگر کفار بود
6- روحیه بخشى
در مسافرتها و نیز در حوادث تلخ، آن چه بیش از هر چیز براى انسان لازم است، روحیه و دلگرمى است. اگر انسان براى انجام کارهاى مهم و حساس روحیه نداشته باشد، آن کار با موفقیت انجام نشده و به نتیجه نخواهد رسید و چه بسا با شکست نیز مواجه شود. یکى از بارزترین اوصاف زینب علیهاالسلام روحیه بخشى اوست. او بعد از شهادت مادر، روحیه بخش پدر و برادران بود، در شهادت برادرش امام حسن علیه السلام نقش مهمى را براى تسلاى بازماندگان ایفا کرد. پس از شهادت امام حسین علیه السلام و در طول دوران اسارت، این صفت نیکوى زینب بیشتر ظهور کرد. او پیوسته یاور غمدیدگان و پناه اسیران بود، از گودى قتلگاه تا کوچههاى تنگ و تاریک کوفه، از مجلس ابن زیاد تا ستمکده یزید، در همه جا فرشته نجات اسرا بود.
نه تنها زینب از دین یاورى کرد
به همت کاروان را رهبرى کرد
به دوران اسارت با یتیمان
نوازشها به مهر مادرى کرد
او حتى تسلى بخش دل امام سجاد علیه السلام بود، آن جا که مىگفت:«لا یجزعنک ما ترى، فوالله ان ذلک لعهد من رسول الله الى جدک وابیک وعمک (22)؛ [اى پسر برادر!] آن چه مىبینى (شهادت پدر) تو را بى تاب نسازد. به خدا سوگند! این عهد رسول خدا با جد، پدر و عمویت است.»
7- صبر
یکى از بارزترین اوصاف انسانهاى کامل، صبر و بردبارى در فراز و نشیبهاى روزگار و تلخىهاى دوران است. قرآن کریم در آیات متعددى به صابران بشارت داده (23) و پاداشهاى فراوان آنها را یادآورى نموده است. زینب علیهاالسلام از این جهت در اوج کمال قرار دارد. در زیارتنامه آن حضرت مىخوانیم:« لقد عجبت من صبرک ملائکة السماء؛ ملائکه آسمان از صبر تو به شگفت آمدند.» مخصوصا در ماجراى کربلا آن چنان صبر و رضا و تسلیم از خود نشان داد، که صبر از روى او خجل است.
خدا در مکتب صبر على پرداخت زینب را
براى کربلا با شیر زهرا ساخت زینب را
بسان لیلة القدرى که مخفى ماند قدر او
کسى غیر از حسین بن على نشناخت زینب را ...
سلام بر تو اى کسى که صبر شد حقیر تو
ندیده بعد فاطمه جهان زنى نظیر تو
در مجلس ابن زیاد؛ آن گاه که آن ملعون با نیش زبانش نمک به زخم زینب مىپاشد و براى آزردن او مىگوید:«کیف رایت صنع الله باخیک واهل بیتک(24)؛ کار خدا را با برادر و خانوادهات چگونه یافتى؟» او در واقع با تعریض مىخواهد بگوید که دیدى خدا چه بلایى به سرتان آورد؟ زینب علیهاالسلام در پاسخ درنگ نمىکند، با آرامشى که از صبر و رضاى قلبى او حکایت داشت فرمود:« ما رایت الا جمیلا(25) جز زیبایى ندیدم.» ابن زیاد از پاسخ یک زن اسیر در شگفت مىماند، و ا ز این همه صبر و استقامت و تسلیم او در مقابل مصیبتها متعجب مىشود و قدرت محاجه را از دست مىدهد.
اى زینبى که محنت عالم کشیدهاى
غیر از بلا و درد به عالم چه دیدهاى؟
یارب زنى و این همه استوارى و علو
چون زینب صبور مگر آفریدهاى؟
8- ایثار
یکى دیگر از صفات حسنه انسانهاى برتر، مقدم داشتن دیگران بر خود است. امام على علیه السلام فرمود:«الایثار اعلى الایمان(26)؛ ایثار، بالاترین درجه ایمان است.» و فرمود:«الایثار اعلى الاحسان(27)؛ ایثار برترین احسان است.»
زینب مجلله دراین صفت نیز گوى سبقت را از دیگران ربوده است. او براى حفظ جان دیگران، خطر را به جان مىخرد و در تمام صحنهها، دیگران را بر خود مقدم مىدارد. او در ماجراى کربلا حتى از سهمیه آب خویش استفاده نمىکرد و آن را نیز به کودکان مىداد. در بین راه کوفه و شام، با این که خود گرسنه و تشنه بود، ایثار را به بند کشیده و آن را شرمنده ساخت. امام زین العابدین علیه السلام مىفرماید:«انها کانت تقسم ما یصیبها من الطعام على الاطفال لان القوم کانوا یدفعون لکل واحد منا رغیفاً من الخبز فى الیوم واللیلة (28)؛ عمهام زینب[در مدت اسارت]، غذایى را که به عنوان سهمیه و جیره مىدادند، بین بچهها تقسیم مىکرد، چون در هر شبانه روز به هر یک از ما یک قرص نان مىدادند.»
او سختىها و تازیانهها را به جان خود مىخرید و نمىگذاشت بر بازوى کودکان اصابت کند.
براى حفظ جان کودکانت در بر دشمن
به پیش تازیانه بازوى خود را سپر کردم
9- شجاعت و شهامت
از صفات بارز پروا پیشگان این است که خدا در نظر آنان بزرگ و غیر او در نظرشان کوچک، حقیر و فاقد اثر مىباشد. امام على علیه السلام مىفرماید:«عظم الخالق فى انفسهم فصغر ما دونه فى اعینهم (29)؛ خالق در جان آنان بزرگ است، پس غیر او در چشمشان کوچک مىباشد.»
سّر شجاعت اولیاى الهى نیز در همین است. زینب که خود چنین دیدى دارد، و در خانواده شجاع تربیت شده است، از شجاعت حیدرى بهره مند است. او به« لبوة الهاشمیة (30)؛ شیر زن هاشمى» لقب گرفته است و چون مردان بر سر دشمن فریاد مىزند، توبیخشان مىکند، تحقیرشان مىکند، و از کسى هراسى به دل ندارد. او از برق شمشیر خون چکان آدمکشان واهمه ندارد، در آن روز فراموش نشدنى، در میان آن همه شمشیر و آن همه کشته فریاد مىزند که آیا در میان شما یک مسلمان نیست؟ در مجلس ابن زیاد، بدون توجه به قدرت ظاهرى او گوشهاى مىنشیند و با بى اعتنایى به سؤالات او تحقیرش مىکند، او را «فاسق» و«فاجر» معرفى مىکند و مىگوید:«الحمدلله الذى اکرمنا بنبیه محمد صلى الله علیه وآله وطهرنا من الرجس تطهیراً وانما یفتضح الفاسق ویکذب الفاجر وهو غیرنا (31)؛ سپاس خداى را که ما را با نبوت حضرت محمد صلى الله علیه وآله گرامى داشت، و از پلیدىها پاک نمود. همانا فقط فاسق رسوا مىشود، و بدکار دروغ مىگوید، و او غیر ما مىباشد.»
و همچنین در مقابل یزید و دهن کجىها و بد زبانىهاى او، شجاعت حیدرى را به نمایش گذارده، چنین مىگوید: «لئن جرت على الدواهى مخاطبتک انى لاستصغر قدرک واستعظم تقریعک واستکبر توبیخک (32)؛ اگر فشارهاى روزگار مرا به سخن گفتن با تو واداشته[بدان که] قدر و ارزش تو در نزد من ناچیز است، ولیکن سرزنش تو را بزرگ شمرده و توبیخ کردن تو را بزرگ مىدانم.»
صداى زنده على به صوت دلپذیر تو
اسیر شام بودى و یزید شد اسیر تو
10- فصاحت و بلاغت
هر خطیبى بخواهد فصیح و بلیغ سخن بگوید، علاوه بر استعداد ذاتى، باید بارها تمرین عملى انجام دهد، همچنین در حین خطابه لازم است از نظر روانى و جسمانى کاملا آماده باشد تا بتواند خطبهاى فصیح و بلیغ ادا کند. و مستمعین باید با او هماهنگ باشند والا یاراى سخن گفتن نخواهد داشت تا چه رسد به این که فصیح و بلیغ بگوید.
زینب بدون آن که دوره دیده و یا تمرین خطابه کرده باشد و در حال تشنگى، گرسنگى، خستگى اسارت، و از نظر روانى داغ دار، آواره و تحقیر شده با کسانى سخن مىگوید که نه تنها با او هماهنگ نیستند بلکه حتى سنگ و خاکروبه بر سر او ریختهاند، با این حال صداى زینب بلند مىشود که:«اى مردم کوفه! اى نیرنگ بازان و بى وفایان . . .» سخنان زینب علیهاالسلام چنان بود که وجدان خفته مردم را بیدار کرد و صداى گریه از زن و مرد و پیر و جوان و خردسال بلند شد.
خزیم اسدى مىگوید: متوجه زینب شدم، به خدا سوگند زنى را که سر تا پا شرم و حیا باشد، سخنران تر از او ندیدم، گویى زینب از زبان على علیه السلام سخن مىگفت.
و همو مىگوید: پیر مردى را در کنار خود دیدم که بر اثر گریه محاسنش غرق اشک شده بود و مىگفت: پدر و مادرم فداى شما باد، پیرمردان شما بهترین پیرمردها، جوانان شما برترین جوانها و زنان شما نیکوترین زنان هستند. نسل شما بهترین نسلى است که نه خوار مىگردد و نه شکست مىپذیرد. (33)
پىنوشتها:
1- شیخ ذبیح الله محلاتى، ریاحین الشریعة، (تهران، دارالکتب الاسلامیة) ج3، ص46.
2- همان، ج3، ص210.
3- همان، ج3، ص39.
4- بقره/31- 32.
5- کهف/65.
6- شیخ عباس قمى، منتهى الآمال،(تهران، علمیه اسلامیه، چاپ قدیم،1331 ه . ش) ج1، ص298.
7- ذاریات/56.
8- محمد بن جریرطبرى، تاریخ طبرى، ج6، ص238.
9- ریاحین الشریعه، ج3، ص62.
10- همان، ص 61- 62.
11- نهج البلاغه، فیض الاسلام، حکمت 466.
12- جزائرى، الخصائص الزینبیه، ص345.
13- محمد باقر مجلسى، بحارالانوار،(بیروت، داراحیاء التراث العربى)، ج45، ص134.
14- نساء/59.
15- پیامبراکرم صلى الله علیه و آله، على علیه السلام، فاطمه علیهاالسلام، امام حسن علیه السلام، امام حسین علیه السلام، امام سجاد علیه السلام و امام باقر علیه السلام .
16- الکوکب الدرى، ج1، ص196.
17- بحارالانوار، ج45، صص110- 111.
18- همان، ج45، ص133.
19- همان، ج45، ص58، ومعالى السبطین، ج2، ص88 .
20- بحارالانوار، ج45، ص46.
21- همان، ج45، ص61 .
22- همان، ج45، ص179.
23- مثل بقره/155 و . . .
24- بحارالانوار، ج45، صص115- 116.
25- همان، ص116.
26- میزان الحکمة، ج1، ص4.
27- همان.
28- ریاحین الشریعة، ج3، ص62.
29- نهج البلاغه، فیض الاسلام، خطبه 182.
30- زیارت نامه حضرت زینب علیهاالسلام .
31- بحارالانوار، ج45، صص154- 115.
32- همان، ص134.
33- همان، ج45، صص 108 و110 .
به گزارش آوای سیدجمال، به نقل از خبرنگار گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از همدان، سلطانی متهور، دادستان اسدآباد در دیدار با رئیس دامپزشکی اسدآباد گفت: نقش مهم دامپزشکی در پیشگیری از بیماریهای مشترک بین انسان و دام و به تبع آن تأمین امنیت غذایی و ارتباط مستقیم آن با سلامت انسانها ادارد.
او افزود: این نظارت ها دقت عمل بیشتر در این راستا افزایش سلامت و بهداشت عمومی جامعه را به دنبال خواهد داشت.
دادستان اسدآباد ادامه داد: باتوجه به بررسی بعمل آمده خوشبختانه پروندههای دامپزشکی در مقایسه با سالیان گذشته در شهرستان اسدآباد کاهش چشمگیری داشته و این نشان از آموزش و فرهنگ سازی دامپزشکی در راستای آشنایی شهروندان با مسائل سلامت و بهداشتی دارد.
سلطانی متهوربا تاکید بر اینکه احکام صادره قضایی مربوط به پروندههای بهداشتی و سلامت با قید فوریت و بدون اغماض پیگیری می شود افزود: برخی از جرائم فوریت دارد و چنانچه دامپزشکی یا سایر دستگاهها نیاز به حکم قضایی و مأمور در خارج از اوقات اداری داشته باشند، حکم قضایی بصورت تلفنی، پیامک و شفاهی هم صادر میشود و پس از اجرای دستور با حضور نیروی انتظامی، مراتب طی صورتجلسه و به نظر دادستان یا شخص دستور دهنده خواهد رسید.
او گفت: حمایت از رفاه و آسایش مردم در راستای ارتقاء بهداشت عمومی یکی از مهمترین وظایف تشکیلات قضایی است و در این زمینه به کلیه پروندههای ارجاعی از دامپزشکی با همت و قاطعیت رسیدگی میشود .
رئیس اداره دامپزشکی اسدآباد در دیدار با داستان شهرستان گفت: نقش مهم دامپزشکی در بهداشت و سلامت فرآورده های خام دامی که سهم قابل توجهی آن از سبد غذایی خانواده ها را به خود اختصاص داده است انکارنشدنی است.
بصیری ادامه داد: با نظارت های مستمر و شبانه روزی کارشناسان دامپزشکی در بخش دولتی و خصوصی سالیانه انواع فرآورده های خام دامی فاسد، غیر بهداشتی و غیر قابل مصرف از مراکز تولیدی و عرضه ، کشف، ضبط و معدوم می شود.
او با اشاره به اینکه حمایت دادستانی در برخورد با تخلف بهداشتی اضافه کرد: با همکاری و حمایت مراجع قضایی شهرستان با دامپزشکی، هیچ موردی از تخلفات عرضه و کشتار مرغ زنده در شهرستان وجود ندارد و پرونده متخلفین این عرصه برای طی کردن مراحل قانونی به مراجع قضایی ارسال شده است.
انتهای پیام/
به گزارش آوای سیدجمال، مهدی قمصریان در مورد اینکه آیا همچون نوبت اول واریزها، نوبت دوم کمک معیشتی نیز به صورت مرحلهای خواهد بود، اظهار داشت: طی امشب همه مشمولین کمک معیشتی به صورت یکجا، کمک معیشتی را دریافت میکنند و دیگر این روند مرحله به مرحله نخواهد بود.
سخنگوی سازمان برنامه و بودجه کشور افزود: در واقع تمام آن ۱۷.۷ میلیون خانوار که شامل حدود ۶۰ میلیون نفر میشود به اضافه ۴۱۹ هزار و ۳۰۴ خانواری که از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تأیید شده اند، کمک معیشتی را دریافت میکنند.
وی ادامه داد: البته برای این ۴۱۹ هزار و ۳۰۴ خانوار جدید، هر دو مرحله کمک معیشتی با هم واریز خواهد شد.
قمصریان گفت: کل مبلغی که به این خانوارهای جدید واریز میشود در مجموع دو مرحله، ۱۰۹ میلیارد و ۹۸۷ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان است.
گفتنی است؛ کمکهای معیشتی به تناسب افراد خانوار پرداخت میشود؛ بهگونهای که برای خانوارهای تکنفره ۵۵ هزار تومان، دو نفره ۱۰۳ هزار تومان، سه نفره ۱۳۸ هزار تومان، چهارنفره ۱۷۲ هزار تومان و پنج نفره و بیشتر ۲۰۵ هزار تومان واریز انجام میشود./مهر
به گزارش آوای سیدجمال، روستای چشمه بید از توابع بخش پیرسلمان اسدآباد واقع در ۲۷ کیلومتری شهر اسدآباد و ۱۲ کیلومتری شهر آجین مرکز بخش پیرسلمان یکی از روستاهایی است که سال ها پیش به علت مشکلات معیشتی و نبود کار و اشتغال به تدریج خالی از سکنه شد و در سال های اخیر با مهاجرت معکوس اهالی در حال احیا و رونق دوباره است.
در این رهگذر این رونق دوباره چتر و بارقه امیدی بر سر روستا گسترانده است و ارائه خدمات و زیرساخت های اولیه به روستا به طور قطع موجبات سرعت هر چه بیشتر مهاجرت معکوس و بازگشت اهالی را به روستا در برخواهد داشت.
بخشدار پیرسلمان از احیای روستای چشمه بید خبر داد و اظهار کرد: روستای چشمه بید یکی از روستاهای خالی از سکنه اسدآباد بوده که در سال های اخیر با توجه ویژه به توسعه روستایی ساکنان آن در حال مهاجرت معکوس هستند به طوریکه با بازگشت برخی از اهالی در سرشماری نفوس و مسکن سال ۹۵ تعداد جمعیت این روستا ۲۷ نفر با هفت خانوار اعلام شد و این امر حاکی از احیای دوباره این روستای خالی از سکنه بود.
محسن عزیزی با بیان اینکه بازگشت این تعداد از اهالی موجب ترغیب و تشویق دیگر اهالی برای بازگشت به دیار خود در این روستا شده است، افزود: از سال ۹۵ تاکنون جمعیتی بین ۱۵ تا ۲۰ نفر دیگر از اهالی این روستا اقدام به بازگشت کرده اند و برخی از آنان در رابطه با ساخت و احداث مساکن خود در این روستا با استفاده از تسهیلات روستایی در بنیاد مسکن تشکیل پرونده داده اند و چهار خانوار از این اهالی با وجود فصل سرما در حال ساخت و احداث مسکن در روستای تازه احیا شده خود هستند.
وی با اشاره به اینکه حدود ۱۰ خانوار دیگر از سال ۹۵ به تعداد خانواره های این روستا اضافه شده است، اضافه کرد: در فصل تابستان با توجه به فصل کشاورزی تعداد جمعیت و خانوارهای اهالی روستا به صورت فصلی افزایش دوچندانی می یابد.
بخشدار پیرسلمان اشتغال این روستا را کشاورزی و بیش از کشاورزی، دامپروری عنوان کرد و یادآور شد: گندم و جو از مهمترین کشت های غالب این روستا به شمار می رود.
عزیزی در ادامه با بیان اینکه با توجه به احیای دوباره روستا پیگیر زیرساخت های لازم برای روستای چشمه بید هستیم، تصریح کرد: در هفته دولت امسال با اعتباری افزون بر ۲۱۸ میلیون تومان برق رسانی به این روستا انجام گرفت و در حال حاضر این روستا از نعمت برق برخوردار است.
وی خاطرنشان کرد: در دومین اقدام پیگیر گازرسانی به این روستا بوده و مهندسان شرکت گاز با پیگیری های انجام شده از روستا بازدیدهای لازم را انجام داده اند.
بخشدار پیرسلمان با بیان اینکه این روستا تا جاده روستای گنبله در حدود دو کیلومتر خاکی است و پیگیر آسفالت آن در اقدامات خود برای این روستا هستیم، یادآور شد: پیگیریم تا آب شرب روستای چشمه بید در بخش پیرسلمان تحت پوشش آب و فاضلاب روستایی قرار گیرد.
وی اضافه کرد: در حال حاضر جمعیت این روستای تازه احیا شده برای بحث درمان با توجه به فاصله کم روستا با روستاهای همسایه تحت پوشش مرکز بهداشت گنبله و درمانگاه روستای لک لک قرار دارد.
عزیزی در رابطه با بحث مدرسه دانش آموزان روستا نیز اظهار کرد: خانوارهای ساکن در این روستا تا جایی که ما اطلاع داریم فرزند دانش آموز نداشته و در صورت داشتن دانش آموز به علت نزدیکی چهار تا پنج کیلومتری روستا به شهرستان کنگاور، فرزندان آنان فعلاً در کنگاور ساکن هستند.
وی خاطرنشان کرد: برای ارائه هر چه بهتر خدمات به اهالی روستا و ترغیب و تشویق دیگر اهالی چشمه بید در راستای مهاجرت معکوس پیگیر توسعه زیرساخت های لازم روستا هستیم و خواهیم بود و برای بحث راه اندازی مدرسه چشمه بید نیز با مساعدت آموزش و پرورش برای سالتحصیلی آینده اقدام خواهیم کرد.
مدیر اداره آموزش و پرورش شهرستان اسدآباد نیز در رابطه با روستای چشمه بید اظهار کرد: تاکنون هیچ یک از اهالی این روستا درخواستی در رابطه با مدرسه در چشمه بید نداشته و به آموزش و پرورش ارائه نداده اند و ما نیز از احیای این روستا کاملا بی اطلاع بوده ایم که به همین منظور شخصاً از این روستا بازدید خواهم کرد.
غلامرضا هماییلطیف یادآور شد: در صورتی که آمار دانش آموزان روستا هفت تا هشت دانش آموز باشد، برای آنان مدرسه احداث خواهیم کرد و اگر کمتر از این تعداد باشند، برای آنها از مدرسه موقت پیش ساخته استفاده می کنیم تا در سال آینده این روستا برای دانش آموزان خود دارای مدرسه باشد و در روستای خود به همراه خانواده ساکن شوند و دیگر نیاز به سکونت در شهرستان همسایه نبوده و دغدغه دوری و جدایی از خانواده وجود نداشته باشد.
وی خاطرنشان کرد: روستای چهار چشمه یکی از روستاهای شهرستان بوده که مدرسه این روستا را امسال پس از دو سال راه اندازی کرده ایم که این روستا دارای چهار تا پنج دانش آموز است.
همایی لطیف همچنین گفت: در سالتحصیلی امسال مدرسه روستای تختی آباد شهرستان نیز تنها با دو دانش آموز راه اندازی شده و معلم سرکلاس درس برای دو دانش آموز در این روستا حاضر می شود و در رابطه با مدرسه چشمه بید هم به طور قطع پیگیری خواهیم کرد.
مدیر بنیاد مسکن انقلاب اسلامی شهرستان اسدآباد هم به خبرنگار ایسنا گفت: در حال حاضر شش نفر از اهالی روستای چشمه بید برای اخذ تسهیلات مسکن به بنیاد مسکن شهرستان مراجعه کرده اند که در همین راستا برای آنان پرونده استفاده از تسهیلات مسکن تشکیل شده و با اخذ پروانه و نقشه ساخت به بانک عامل معرفی خواهند شد.
محمدکرم معصومی با اشاره به طرح هادی روستای چشمه بید خاطرنشان کرد: طرح هادی این روستا در دست اقدام بوده و تا پایان سال طرح هادی روستا تهیه خواهد شد.
رئیس شرکت گاز اسدآباد هم در رابطه با بحث گاز کشی روستای چشمه بید بیان کرد: منتظر سکونت اهالی روستا و افزایش تعداد جمعیت و تهیه نقشه طرح هادی روستا هستیم و با آماده شدن زیرساخت ها و نقشه هادی و اخذ مجوز نسبت به گازکشی روستا اقدام می شود.
منصور بالاور در ادامه اظهار کرد: در حال حاضر صددرصد روستاهای بالای ۲۰ خانوار اسدآباد گازکشی بوده و چهار روستای زیر ۲۰ خانوار نیز در راستای گازکشی در برنامه کاری شرکت گاز قرار دارند.
در پایان اینکه امیدواریم با روند سرعت بخشیدن به ارائه خدمات مطلوب به این روستا توسط ادارات خدمات رسان احیا و سکونت هر چه بیشتر اهالی این روستا شتاب بیشتری به خود گرفته و چشم چشمه بید به دیدار دوباره تمامی اهالی روستا روشن شود ضمن اینکه امیدواریم تداوم توجه به روستاها قصه احیای چشمه بید را برای تمامی روستاهای خالی از سکنه سرزمینمان تکرار کند.
انتهای پیام
به گزارش آوای سیدجمال، شاید بیراه نباشد اگر بگوییم امروز مسئله معیشت و اقتصاد مهمترین دغدغه خانوادهها به شمار میرود و هر فردی دنبال این است که برای خانوادهاش رفاه و آسایش فراهم کند. دیدن خانههای مجلل و ماشینهای لاکچری پولدارها هم به این خواست مردم دامن میزند که بخواهند زندگی در رفاه را لمس کنند. اما چگونه میتوان پولدار شد؟ اصلا اسلام دست و پای ما را برای داشتن رفاه و آسایش مادی باز گذاشته؟ آیا زنان هم در بهبود معیشت خانواده نقش دارند؟ قرآن به عنوان کتاب زندگی، درباره معیشت و اقتصاد خانواده، حرفهایی دارد که در ادامه به بخشی از این موضوعات میپردازیم.
دوست دارم پولدار شوم تا خانوادهام در رفاه باشند، این اشتباه است؟
اسلام نه با ثروت و رفاه مخالف است و نه بر فقیر ماندن تاکید میکند. در گفتمان دینی، کسب درآمد حلال، ارزش است(1) خداوند در آیه 172 سوره بقره مادیات را مقدمه رسیدن به معنویات بیان میکند و استفاده از نعمتهای خدا را حق همه بندگان میداند. البته قرآن مال و ثروت را مادامی که علاقه افراطی به آن وجود نداشته باشد خیر میداند(2) و تاکید میکند که انسان نباید تمام همتش برای جمعآوری و افزودن ثروت باشد که در این صورت از امور مهم دیگر غافل میشود.(3)
قرآن سفارش میکند اگر تنگدست شدید از آنچه خدا به شما داده انفاق کنید. در سوره بقره آیه 261 پاداش صدقهی انفاق کنندگان را مانند دانهای مثال زده که هفت خوشه از آن میروید و هر خوشه صد دانه دارد
در احادیث هم آمده مردی که در راه خانواده زحمت میکشد، مانند مجاهد در راه خداست.(4) همچنین گفته شده، بر صاحبان نعمت واجب است كه بر افراد تحت سرپرستى خود، توسعه دهند و به زندگى آنان گشایش بخشند.(5)
من اهل نماز و روزهام، ولی چرا باز هم در معیشت مشکل دارم؟
بعضی از متدینین توقع دارند چون اهل عبادت و نماز و روزه هستند، وضع معیشتی خوبی هم داشته باشند، اما غافل از اینکه نابرده رنج گنج میسر نمیشود. قرآن تنها راه موفقیت و بهرهمندی انسان را سعی و کوشش میداند(6) و این که منتظر مال بادآورده باشیم در اسلام جایگاهی ندارد.
امیرالمومنین(علیهالسلام) فرموده کسی که پیوسته تنبلی کند، در رسیدن به آرزویش ناکام میشود.(7) از ابن عباس هم نقل شده که پیامبر(ص) هرگاه به کسى نگاه مىکرد و از او خوشش مىآمد، مىفرمود: شغلى هم دارد؟ اگر مىگفتند: نه، مىفرمود: از چشمم افتاد.(8)
البته تنها کار و تلاش ملاک نیست، بلکه تخصص، تعهد و امانتداری هم مورد توجه است. قرآن در آیه 26 سوره قصص به بیان اهمیت تخصص و تعهد، پرداخته است. امروزه برای جذب نیروی کار، کارآمدی و تخصص حرف اول را میزند. بیشک کسی که توانمند و با استعداد، درستکار و امانتدار بوده و اهل خیانت نباشد، بیکار نمیماند. بنابراین بهتر است سرپرست خانواده شرایطی فراهم کند که اعضای خانواده تخصصی متناسب با علاقه و استعدادشان داشته باشند، تا هیچوقت نگران درآمد و روزی خود نباشند.
چگونه رزق و روزی خود را افزایش دهم؟
قرآن جدا از اینکه کار و تلاش را پایه و اساس پیشرفت و موفقیت معرفی میکند، راهکارهایی هم برای افزایش رزق و روزی بیان کرده است. قرآن سفارش میکند اگر تنگدست شدید از آنچه خدا به شما داده انفاق کنید.(9) در سوره بقره آیه 261 پاداش صدقهی انفاق کنندگان را مانند دانهای مثال زده که هفت خوشه از آن میروید و هر خوشه صد دانه دارد.
شاید اینکه انفاق میتواند فقرزدایی کند، با عقل ما سازگار نباشد، اما منطق توحیدی قرآن یاد میدهد که با هر دست بدهی از همان دست پس میگیری. در احادیث زیادی هم آمده که صدقه بر روزى و دارایى صدقه دهنده مىافزاید(10) و یا هر وقت فقیر شدید، صدقه دهید و با خدا تجارت کنید.(11)
ایمان، تقوا و دوری از گناه(12) و همچنین شکر نعمتهای خدا (13) از دیگر مواردی است، نعمتتان را افزون میکند. البته منظور از شکرگزاری، فقط گفتن ذکر «الحمدلله» و «خدا را شکر» نیست که این فقط شکر زبانی است. شکر، سه مرحله قلبی، زبانی و عملی دارد که باعث افزایش رزق و روزی میشود.
اینکه همسرم شاغل است و در مخارج زندگی کمک میکند اشکال دارد؟
حال و هوای معیشت مردم، این روزها خیلی خوش نیست و مشکلات اقتصادی سفرههای مردم را کوچک کرده است. زن و مرد دوشادوش هم کار میکنند، اما باز هم هشتشان گرو نهشان است. اما با همه این اوصاف، اسلام مرد را مدیر اقتصادی خانواده میداند و زنان را در درجه اول مسئول درآوردن خرجی نمیداند. با توجه به آیه 32 سوره نساء، اگر زنی بخواهد کار کند و فعالیت اقتصادی داشته باشد، درآمدش متعلق به خودش است و وظیفهای نسبت به هزینههای زندگی ندارد. البته این نکته برای آن است که مردان بدانند نباید همسرشان را مجبور به کار کردن کنند، وگرنه اگر زنی با اختیار خودش بخواهد بخشی از مخارج خانه را به عهده بگیرد، حتما کار پسندیدهای انجام داده و بنیان خانواده را مستحکم کرده است.
به گزارش آوای سیدجمال، مسئول روابط عمومی دانشکده علوم پزشکی اسدآباد در گزارشی از برخورد یک دستگاه سمند با درختی در این شهر خبر داد و گفت: این حادثه ساعت ۱۴:۱۱ دقیقه مرکز حوادث و فوریت های پزشکی اعلام شد.
وی افزود: پرسنل اورژانس۱۱۵ در کمترین زمان بر بالین تنها مصدوم بدحال این حادثه حاضر شده و با انجام اقدامات درمانی لازم وی را به بیمارستان حضرت قائم(عج) منتقل کردند.
انتهای پیام/ن
به گزارش آوای سیدجمال، امام جمعه اسدآباد با بیان اینکه روز ۹ دی روز بزرگی است که نظام و انقلاب اسلامی را واکسینه کرد، اظهار داشت: امروز مردم اسدآباد در مسجد جامع این شهر که قلب تپنده شهر است، جمع شدند تا نشان دهند همراه و همگام رهبر انقلاب هستند.
وی حادثه ۹ دی را یادآور سیلی محکم مردم به یاوه گویان خواند و افزود: پیام امروز این حضور پرشور و گسترده مردم در روز حماسی این است که خط قرمز انقلاب و مردم انقلابی خط فتنه است.
حسینی مجد با اشاره به نامه برخی از نمایندگان مجلس به رهبری، خاطرنشان کرد: در برجام و مذاکرات با آمریکا، آبی از دشمن گرم نشد، حال با مذاکره با اروپا به چه جایی می خواهیم برسیم.
وی با شعار مرگ بر فتنه گری و مرگ بر آمریکا و اسرائیل، گفت: هنوز برخی از نمایندگان مجلس و مسئولان مثل نقل و نبات اسم فتنهگر را زنده می کنند که باید به آنان هشدار داد.
انتهای پیام/ن
به گزارش آوای سیدجمال، به نقل از ایسنا، از اواخر آبان امسال با اصلاح قیمت بنزین نرخ آن به صورت سهمیهبندی ۱۵۰۰ و آزاد ۳۰۰۰ تومان اعلام شد. اما در نتیجه این افزایش قیمت منابعی برای دولت ایجاد شد که برآورد میشود در هر ماه حدود ۲۵۰۰ میلیارد تومان و در سال تا ۳۰ هزار میلیارد تومان باشد؛ از اینرو طبق تصمیمات اخذ شده قرار بر این است این مبلغ در قالب کمکهای معیشتی هرماه به حساب گروههای هدف واریز شود.
براین اساس، برخلاف یارانه نقدی که مبلغ ثابتی برای هر نفر با ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان در نظر گرفته شده و سالهاست که پرداخت میشود، در کمکهای معیشتی به تناسب افراد خانوار پرداختها انجام خواهد شد؛ بهگونهای که برای خانوارهای تکنفره ۵۵ هزار تومان، دو نفره ۱۰۳ هزار تومان، سه نفره ۱۳۸ هزار تومان، چهارنفره ۱۷۲ هزار تومان و پنج نفره و بیشتر ۲۰۵ هزار تومان واریز انجام میشود.
خانوارهای هدف در کمکهای معیشتی از بین همان جمعیت حدود ۷۸ میلیونی یارانهبگیر انتخاب شدند که برآورد شده بود بین ۱۸ تا حدود ۱۹ میلیون خانوار باشند که تعدادی نزدیک به ۶۰ میلیون نفر را شامل میشود.
اما در مرحله اول پرداختهای نقدی که در سه مرحله از آخر آبان ماه تا چند روز ابتدایی آذرماه انجام شد به حدود ۱۷.۷ میلیون خانوار با هزینهای نزدیک به ۲۴۲۰ میلیارد تومان کمک معیشتی پرداخت شد.
با توجه به اینکه تعدادی در رابطه با عدم دریافت کمکهای معیشتی معترض شدند، زمانی تعیین شد تا بتوانند درخواست خود را مطرح کنند و با بررسی وضعیت آنها تعدادی دیگر به جمع قبلی اضافه شوند که در نهایت همان حدود ۶۰ میلیون نفر را شامل میشود و متناسب با درآمد ناشی از اصلاح قیمت بنزین خواهد بود.
یادآور میشود، یارانه نقدی ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی در روز بیستم و کمکهای معیشتی در روز دهم هر ماه به حساب سرپرستان خانوار و همان حسابی که یارانه نقدی به آن واریز میشود، واریز خواهد شد.

به گزارش آوای سیدجمال، شاید وقتی فتنهگران سال 88 پس از انتخابات آن سال در کشور آشوب کردند، به این فکر نمیکردند اقدامات آنها علاوه بر اثرات سیاسی- اجتماعی، چه عواقب اقتصادیای را بر کشور تحمیل میکند. فتنه 88 از جهات مختلف اثراتی منفی بر اقتصاد کشور گذاشت. اگر آسیبهای عینی اقتصادی فتنه 88 نظیر آسیب به اموال عمومی و تخریبها را نادیده بگیریم، فتنه 88 باعث اتفاقاتی در ایران شد که حاصل آن افزایش تحریمهای اقتصادی، افزایش نرخ ارز و تورم، کاهش فروش نفت و ایجاد مشکلات در بودجه کشور بود. برای بررسی این اثرات ابتدا باید به نحوه سیاستگذاری تحریم اشاره کرد و سپس با بررسی دورههای مختلف تحریم و علل وضع آنها اثرات اقتصادی فتنه 88 را با دید بهتری بررسی کرد.
اثرگذاری تحریمهای اقتصادی یکی از دغدغههای جدی سیاستگذاران تحریم است. در واقع همیشه کشورهایی که اقدام به تحریم اقتصادی علیه دیگران میکنند، این نگرانی را دارند که آیا تحریمهای اعمالی شرایط مناسب برای اثرگذاری در کشور هدف را دارد یا نه. به همین دلیل در بررسی موفقیت تحریمها به عوامل زیادی از جمله زمان اعمال تحریم، سیستم اقتصادی- سیاسی کشور هدف، نحوه واکنش اقتصادی یا سیاسی کشور تحریم شده به تحریمها و بسیاری عوامل دیگر اشاره شده است. بنابراین اینکه تحریمهای اقتصادی تا چه اندازه و چگونه به کشور تحریمشده فشار بیاورد که نتیجه آن بتواند مسؤولان کشور هدف را به نتیجه مورد نظر تحریمکنندگان برساند، از نکات مهم اعمال تحریمهای اقتصادی است. به طور مثال اگر تحریم یک کشور با هدف افزایش فشار افکار عمومی آن کشور به مسؤولان خود برای تغییر رفتارش باشد، نوع تحریمها با زمانی که صرفا دولتها هدف تحریم هستند متفاوت خواهد بود. تحریمهای اعمالی آمریکا علیه ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست. در واقع اعمال انواع مختلف تحریمها در شرایط مختلف نشاندهنده تلاشهای آمریکا برای به هدف نشستن آنها در ایران برای دادن امتیازات سیاسی مورد نظر آمریکاست. این تغییر سیاستهای تحریمی علاوه بر علل اقتصادی دارای علل اجتماعی و سیاسی نیز هست. بررسی دورههای مختلف تحریم اقتصادی آمریکا علیه ایران بویژه پس از فتنه 88 کاملا نشانگر تغییر سیاستهای تحریمی آمریکا علیه ایران بر اثر اتفاقات داخلی ایران است. برای بررسی این تغییر رویکردهای تحریمی، ابتدا به طور خلاصه دورههای مختلف تحریمهای آمریکا علیه ایران را بررسی میکنیم و سپس نسبت این تغییر رویکردها پس از فتنه 88 و شکاف اجتماعی ایجاد شده ناشی از آن را در گسترش تحریمهای اقتصادی مرور میکنیم و در نهایت نتایج اقتصادی حاصل از آن تحریمها را به عنوان یکی از اثرات فتنه 88 مورد ارزیابی قرار میدهیم.
* دورههای تحریمی آمریکا علیه ایران
تحریمهای آمریکا علیه ایران از نظر اقتصادی را میتوان به 3 دوره تقسیم کرد؛ دوره اول تحریمهای آمریکا علیه ایران پس از انقلاب اسلامی تا سال 2006 است. این دوره که با تحریمهای اعمالی پس از تسخیر لانه جاسوسی در ایران آغاز میشود، از نظر قوانین تحریمی و اعمال آنها شامل تحریمهای مهمی نمیشود. در این دوره مهمترین قوانین تحریمی که علیه ایران اعمال میشود، دستورهای اجرایی 13059 و قانون تحریمهای ایران و لیبی(ILSA) است. دستور اجرایی 13059، عمدتا شامل آمریکاییها میشود و صرفا تجارت و سرمایهگذاری توسط آمریکاییها در ایران را محدود میکند که عملا اثر چندانی ندارد و آمریکا نیز در اجرای آن به انجام جریمه مالی برای شرکتهای آمریکایی بسنده کرد. قانون تحریمهای ایران و لیبی نیز مربوط به محدودیت سرمایهگذاری در صنعت نفت ایران توسط شرکتهای مختلف در دنیاست. این قانون نیز با توجه به اجازه معافیتها در خود قانون و سختگیری کمتر آمریکاییها، اثر چندانی نداشت. مرکز تحقیقات کنگره آمریکا در گزارشی که سال 2007 منتشر کرد، اعلام کرد سایر کشورها از اجرای این تحریمها امتناع کردند.1 دور دوم تحریمها، سال 2006 تا سال 2009 را شامل میشود. در این دوره قانون تحریمی جدید توسط آمریکا علیه ایران اعمال نمیشود، بلکه به صورت هدفمند برخی بانکها و نهادهای ایرانی به بهانههایی از جمله مسأله هستهای، موشکی، تروریسم و تذکرات FATF در لیست تحریم آمریکا قرار میگیرند. در این دوره مصادیق تحریمی به صورت هدفمند افزایش پیدا کرد و تعداد زیادی از بانکها مانند بانک سپه، صادرات، ملت، ملی و نهادهایی مانند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، سپاه قدس و امثال آنها بر اساس 2 دستور اجرایی 13224 و 13382 در لیست تحریم قرار گرفتند. آمریکا در این سالها، سختگیریهایی را به صورت هدفمند، تنها بر بانکها و نهادهای خاص اعمال میکرد. آدام ژوبین، مسؤول وقت اداره کنترل داراییهای خارجی خزانهداری آمریکا (OFAC)، در جلسه استماع کنگره در سال 2007 اعلام میکند تحریمها به صورت هدفمند در زمینه تروریسم و سلاحهای کشتارجمعی اعمال میشود و بانکهای خارجی نیز در اعمال این تحریم هدفمند با آمریکا همکاری میکنند.2
سختگیرانهترین اقدام آمریکا در این بازه زمانی علیه ایران، حذف معافیت U-TURN یا چرخه دلار در انتهای سال 2008 میلادی است که دسترسی ایران به سیستم مالی آمریکا را قطع میکرد.
اما دور سوم تحریمها که میتوان آن را تحریمهای پسافتنه نامید، با جریمه بانکهای غیرآمریکایی در اواخر سال 2009 به علت نادیده گرفتن تحریمهای آمریکا علیه ایران برای نخستینبار آغاز میشود، با اعمال تحریمهای ثانویه بانکی آمریکا علیه یک کشور- برای اولینبار در دنیا- ادامه مییابد و با قرار گرفتن بانک مرکزی در لیست تحریم، کاهش فروش نفت ایران از طریق تحریمهای بانکی و ممنوعیت ارتباطات بانکی با ایران تکمیل میشود. در این دوره از تحریمها، آمریکا با استفاده از تمام قدرت مالی و بانکی خود و همچنین با استفاده از فراگیری استفاده از دلار در دنیا با اعمال فشار به بانکها در سراسر دنیا، فروش نفت و درآمدهای ناشی از آن را هدف قرار میدهد تا فشار آن بر مردم ایران اعمال شود.
روی آوردن آمریکا به تحریمهای بیسابقه پس از فتنه 88 و اثرات آن همانطور که در بررسی دورههای مختلف تحریمی به طور خلاصه اشاره شد، پیش از سال 2009، تمرکز تحریمها روی نهادها و بانکهای خاص است و تحریمها به صورت هدفمند تنها بر حوزههای خاصی از ایران متمرکز است، به علاوه، این دور از تحریمها عمدتا شامل تحریمهای تجاری میشود که با افزایش هزینههای اندک قابل دور زدن هستند. مرکز امنیت نوین آمریکا در گزارش خود درباره تحریمها نیز به این نکته اذعان دارد که تحریمهای تجاری قابلیت دور زدن را دارند. از طرف دیگر، بخش بانکی تحریمها تا پیش از سال 2009، صرفا شامل مصادیق خاص و آن هم با تکیه بر قطع دسترسی ایران به نظام بانکی آمریکا اعمال میشد. همه این عوامل باعث میشود تحریمهای قبل از سال 2009 نسبت به تحریمهای پس از آن شدت عمل کمتری داشته باشد و به صورت فراگیر بر تمام کشور و مردم اثرگذار نباشد. اما از سال 2009 پس از وقوع فتنه پس از انتخابات ریاستجمهوری سال 88، آمریکا تصمیم میگیرد فشار خود بر ایران را افزایش دهد، از این پس واژه تحریمهای فلجکننده به وفور در ادبیات مسؤولان آمریکا دیده میشود.3 کلینتون در خاطرات خود مینویسد: «از سال ۲۰۰۹ دولت اوباما استراتژی دومسیره یعنی فشار همراه با مذاکره را در قبال ایران برمیگزیند». برنز، معاون وقت وزیر خارجه آمریکا و استیوارت لوی، معاون وقت تروریسم و اطلاعات مالی وزارت خزانهداری نیز با حضور در کمیته روابط خارجی سنای آمریکا به تبیین مسیر فشار علیه ایران در سال 2010 میپردازند.4 در واقع پس از سال 88 است که فشار، به استراتژی اصلی آمریکا تبدیل میشود. همانطور که اندیشکده سابان اشاره میکند تا پیش از سال 88 به واکنشهای مردم ایران نسبت به افزایش تحریمهای اقتصادی توجه نمیشد اما پس از انتخابات سال 88 و ادعای تقلب در انتخابات و تداوم تظاهرات خیابانی و نافرمانیهای مدنی و نیز تلاش برای هدف قرار دادن اعتبار نظام، پیشزمینههای سیاستگذاران ایالات متحده عمیقا تغییر کرد و افکار عمومی ایران یا دستکم بخشی از افکار عمومی مستقیما به محاسبات آمریکا افزوده شد.5 به همین دلیل پس از انتخابات سال 88، آمریکا با افزایش فشار اقتصادی، اینبار مستقیما و به شکل محسوسی وضعیت اقتصادی مردم ایران را هدف قرار داد تا محاسبات مردم درباره مسائل مختلف از جمله مسأله هستهای را تحت تاثیر فشارهای اقتصادی تغییر دهد. در رویکرد جدید، آمریکا به پشتوانه نظام بانکی خود و نیاز موسسات مالی دنیا به نظام بانکی آمریکا، تمرکز بر بخش بانکی ایران را برای کاهش درآمدهایش آغاز کرد. نکته مهم این بود که این نوع تحریمها اولا به دلیل قابلیت زیاد شناسایی تخلفات آن با استفاده از ابزارهای مختلفی از جمله سوئیفت کمتر قابل دور زدن بود و ثانیا با توجه به نیاز تمام اتفاقات اقتصادی از جمله صادرات و واردات و سرمایهگذاری، به انتقال پول و انجام امور بانکی، محدودیت در این موضوع همه آنها را نیز تحت تاثیر قرار میداد.
در اولین گام، آمریکا تیرماه سال 1389 «قانون جامع تحریمهای ایران(CISADA2010)» را که شروع تحریمهای ثانویه بانکی علیه ایران بود برای فراگیر کردن فشار علیه ایران تصویب کرد. در این قانون، حوادث پس از انتخابات سال 88 به عنوان یکی از علل تصویب قانون ذکر و اینچنین بیان شد: «دولت ایران همچنان به نقض جدی، منظم و مداوم حقوق بشر، از جمله سرکوب آزادی بیان و آزادی مذهبی، بازداشت غیرقانونی طولانیمدت، شکنجه و اعدامها ادامه میدهد. چنین موارد نقضی پس از انتخابات ریاستجمهوری جعلی در ایران در 12 ژوئن 2009 (22 خرداد 1388) افزایش یافته است».
از نظر اقتصادی، بخش 104 این قانون تمام موسسات مالی دنیا را از انجام معامله با بانکهای ایرانی که در لیست تحریم آمریکا بودند منع میکرد و عدم بازگشایی یا استفاده از حساب کارگزاری در آمریکا را به عنوان مجازات برای آنها تعیین میکرد و از آنجایی که بازگشایی حساب کارگزاری در آمریکا برای موسسات مالی در دنیا اهمیت بسیاری داشت، بسیاری از بانکها از کارکردن با ایران پرهیز میکردند. دیوید کوهن، مسؤول تحریمهای آمریکا در گزارش خود درباره اثرات این قانون میگوید: ما بانکها را وادار به انتخاب میکنیم؛ یا استفاده از سیستم مالی آمریکا و قطع ارتباط با ایران یا ارتباط با ایران و محرومیت از سیستم مالی آمریکا و بانکها معمولا گزینه اول را انتخاب میکنند. اگر سوءمدیریتهای داخلی را در تحلیل اثربخشی تحریمها کنار بگذاریم، این قانون اولین اثرات اقتصادی خود را در سال بعد(سال 2011) نشان داد، آنجا که دیوید کوهن، مسؤول وقت تحریمهای آمریکا در وزارت خزانهداری با ارائه گزارشی درباره اثرات این قانون به کمیته بانکداری، مسکن و امور شهری سنا با مقایسه 2 نمودار زیر درباره کاهش ارزش ریال در بازار آزاد ایران و کاهش سرمایهگذاری خارجی در ایران بر اثر کاهش ارتباطات بانکی پس از قانون CISADA از اختیارات این قانون برای تحت فشار قرار دادن اقتصاد ایران استقبال میکند.6
همانطور که ملاحظه میشود، تغییر رویکرد آمریکا به تحریمهای فلجکننده با توجه به انتخابات سال 88 و ایجاد شکاف اجتماعی در ایران، بر افزایش فشار بر مردم ایران برای تغییر محاسبات آنها تمرکز دارد. این تمرکز با افزایش تدریجی نرخ ارز در سال 1390 که منجر به افزایش تورم است بر اثر قانون CISADA شروع شده اما محدود به این موضوع نمیشود. پس از این قانون، آمریکا برای هرچه بیشتر کردن فشار، کاهش فروش نفت و درآمدهای نفتی ایران را هدف قرار میدهد و از آنجا که 80 درصد بودجه ایران وابستگی به نفت دارد، این کار عملا کشور را با مشکلات زیادی روبهرو میکرد و باعث فشار به مردم میشد. کاهش فروش نفت ایران با تصویب «قانون اختیارات دفاع ملی برای سال مالی 2010(NDAA2010)» در دی 1390 (31 دسامبر 2011) کلید خورد. در بخش 1245 این قانون نیز آمریکا با تمرکز بر بخش بانکی، اولا کل سیستم بانکی ایران از جمله بانک مرکزی ایران را در لیست تحریم قرار داد و ارتباط موسسات مالی دنیا با آن را ممنوع و مشمول جریمه ممنوعیت از حساب کارگزاری در نظام بانکی آمریکا کرد، سپس موسسات مالی و بانکهای مرکزی کشورها را ملزم کرد از پرداخت برای خرید نفت ایران جلوگیری کنند. آمریکا در این قانون اعلام کرده بود کشورهای خریدار نفت ایران، پس از ارزیابی آمریکا، موظفند خرید نفت خود را از ایران کم کنند و در صورتی که این کار را انجام ندهند، موسسات مالی که برای خرید نفت ایران پرداخت انجام میدهند از نظام بانکی آمریکا محروم میشوند. همانطور که شاهد بودیم، استفاده آمریکا از نظام بانکی خود در کنار انفعال مسؤولان داخلی برای استفاده از روشهای جایگزین پرداخت و مدیریت بازار باعث شد 3 ماه پس از تصویب این قانون 11 کشور خرید نفت خود را از ایران کاهش دهند و فروش نفت ایران از حدود 5/2 میلیون بشکه به 5/1 میلیون بشکه در روز برسد.7 این موضوع اثر زیادی بر اقتصاد ایران داشت و همانطور که اشاره شد، وابستگی بودجه کشور به نفت باعث میشد کاهش فروش نفت اثر مستقیم بر درآمدهای کشور بگذارد و علاوه بر افزایش افسارگسیخته نرخ ارز و به تبع آن تورم، مستقیما بر زندگی مردم فشار وارد کند.
بهرغم انفعال مسؤولان داخلی در انتخاب روشهای جایگزین پرداخت و تاخیر در مدیریت بازار ارز با استفاده از روشهایی مانند نرخ مبادلهای ارز که منجر به افزایش نرخ ارز در ایران حتی تا 3 برابر شد، آمریکاییها به سرعت قوانین خود برای افزایش فشار به اقتصاد و مردم را اصلاح میکردند و برای واکنشهای احتمالی نسبت به کاهش خرید نفت از ایران اقدام میکردند، به همین دلیل در مردادماه سال 1391(آگوست 2012)، با تصویب «قانون کاهش تهدید ایران و حقوق بشر سوریه 2012(ITRA2012)» اعلام کردند کشورهایی که خرید نفت خود را از ایران کاهش دادند، میتوانند با نگه داشتن مقدار پول نفت خریداری شده از ایران در حسابهای خود، به ازای بخشی از آن پول به ایران کالاهای مصرفی صادر کنند. در واقع با این کار بازی دوسر بردی را با کشورهای خریدار نفت ایران که خرید نفت خود را از ایران کاهش داده بودند شروع کردند؛ اولا با کاهش فروش نفت از ایران درآمدهای ایران را کاهش میدهند و همانطور که در نمودار مشخص است در یک سال فروش نفت ایران از 4/2 میلیون بشکه به یک میلیون بشکه کاهش مییابد.
ثانیا برای راضی نگه داشتن خریداران باقیمانده نفت، واردات کالای مصرفی در ایران را صرفا از کشورهای خریدار نفت را کلید میزنند که این موضوع خود میتواند اثرات سوئی بر اقتصاد ایران و بیکاری داشته باشد. این اقدامات آمریکاییها با تصویب قانون ایفکا در سال 2013 که هرگونه ارتباط با اشخاص لیست تحریم آمریکا توسط موسسات مالی دنیا را ممنوع میکرد ادامه و گسترش یافت. نکته جالب توجه اینجاست که در این قوانین به اتفاقات پس از فتنه 88 نیز به عنوان یکی از عوامل تصویب قانون اشاره میشد و لیست تحریم ایران نیز به صورت مداوم در این مدت به دلایل مختلف از جمله حوادث پس از انتخابات سال 88 افزایش مییافت.
همانطور که بررسی شد، پس از انتخابات سال 88، آمریکا روی افکار عمومی ایران و تغییر محاسبات آنها حساب ویژهای باز کرد و با افزایش فشارهای اقتصادی به کشور، مستقیما مردم را هدف تحریمهای اقتصادی قرار داد تا محاسبات آنها را تغییر دهد. عملکرد منفعلانه مسؤولان و عدم بهکارگیری ظرفیتهای داخلی و استفاده از توان و قدرت متنوع نظام، در کنار اقدامات آمریکاییها پس از سال 88 و تمرکز بر تحریمهای بانکی، فشارهای اقتصادی عمدهای از جمله تورم و رکود را بر مردم تحمیل کرد. در این زمان حتی برخی تجارتهای مجاز و بشردوستانه مانند تجارت دارو نیز به دلیل مشکلات بانکی یا برخی دستورات اجرایی رئیسجمهور وقت آمریکا انجام نمیشد تا مردم بیش از پیش تحت فشار قرار گیرند.
بنابراین فتنه 88 را باید یکی از عوامل اصلی روی آوردن آمریکا به تحریمهای فلجکننده و فشارهای اقتصادی ناشی از آن دانست، البته اثر تحریمهای آمریکا با اتخاذ روشهای جایگزین پرداخت یا مدیریتهای کنترلی پیشگیرانه مانند مالیات بر خرید و فروش ارز میتوانست بسیار کم و حتی ناچیز شود اما متاسفانه مسؤولان در اینباره چندان فعال عمل نکردند.
سیدحامد ترابی